Dipl.-Ing. Faton Piraj

Vepra lirike dhe poezia janë tekste të shkurtra në formë vargjesh. Ato shpesh rimojnë dhe ndërtohen me subjektivitetin dhe imazhet gjuhësore (metafora, alegori, sarkazëm,…).

Unë do të përpiqem ta sqaroj këtu përkufizimin e poezisë dhe karakteristikat më të rëndësishme të saj.

Poezia është një zhanër i shumanshëm me një sërë nënzhanrash dhe veçori të veçanta për nga forma dhe përmbajtja gjatë analizës së saj.

Kemi karakteristika të rëndësishme dhe gjëra që ia vlen ti dimë për skemën e rimës dhe unin lirik.

1. Përkufizimi i poezisë

Poezia është një nga tri gjinitë kryesore të letërsisë. Krahas poezisë dallohen epika (letërsia rrëfimtare) dhe drama (tekste me role të ndara). Dallimi kryesor midis poezisë lirike dhe dy gjinive të tjera është forma e vargjeve.

Në veprat lirike bëjnë pjesë poezitë. Në poezi përfshihen odetë, sonetat dhe baladat.

Termi „lirik“ rrjedh nga termi grek „lyra“. Dikur çdo poezi që shoqërohej me luajtjen e lyrës hynte nën konceptin e poezisë lirike. Sot ndarja e poezive në vargje dhe strofa është përcaktuese dhe vendimtare.

Ndonëse rima dhe ritmi janë të zakonshme në veprat lirike, siç janë poezitë, ato nuk janë pjesë e domosdoshme e tyre e në veçanti të poezisë. Këtë e dëshmojnë, për shembull, zhanret lirike të poezisë së pakuptimtë ose të Rap-it, ku jo çdo gjë duhet të rimojë.

2. Karakteristikat dhe dallimet

Termi „lirik“ si një term i rëndësishëm klasifikues për poezinë lirike është përdorur vetëm që nga shekulli i 18-të. Që nga shekulli i 19-të, sinonimet “vjershë”, “poezi” ose “poemë”  janë përdorur shpesh.

Para kësaj, gjithçka që shkruhej konsiderohej „vjershë”.

E sot, këta terma u referohen teksteve poetike.

Edhepse poezi mund të konsiderohen edhe efekte te tjera fizike. P. sh. ka filma, fotografi dhe momente, që për sytë konsiderohen si poezi ose p.sh. muzikë, që mund të konsiderohet si poezi për veshin.

Në kohën e sotme poetikë quhet shkolla e poezisë.

Këto janë pesë karakteristikat thelbësore të poezisë si vepër lirike:

1. Tekstet e poezive lirike zakonisht përcjellin ndjenjat ose përshtypjet subjektive të një uni lirik (subjekti lirik).
2. Poezitë, krahasuar me format e tjera të letërsisë, janë të shkurtra.
3. Poezitë lirike e kanë karakterin e një kënge dhe mund të këndohen madje.
4. Poezia lirike përbëhet nga strofa dhe vargje zakonisht të rimuara.
5. Megjithatë, rima nuk është parakusht për poezi (edhe pse unë personalisht e pëlqej poezinë me rimë)

3. Nëngjinitë e poezisë

Në këtë pjesë do të flasim për disa nëngjini të zhanrit “Poezi”. Ato përcaktohen ose për nga tema ose stili. Një vepër lirike mund t’i përkasë madje disa zhanreve. Për shembull, poezia për fëmijë mund të jetë poezi e natyrës dhe anasjelltas, ose poezia politike mund të jetë njëkohësisht poezi e rastësishme po ashtu.

Përveç nënzhanreve, ka edhe gjini lirike që lidhen me formën dhe gjatësinë e veprës. Këtu përfshihen, për shembull, haiku (Japoni), elegjia, balada, odeta, hymni ose soneti.

3.1. Poezia rrëfimtare (narrative)

Poezia konfesionale si poezi rrëfimtare përfshin vepra poetike që trajtojnë detaje intime të autorit; për shembull përvojat erotike ose vuajtjet mendore e shpirtërore.

3.2. Poezitë e objekteve

Këto tregojnë një histori nga brenda një objekti të gjallë ose të pajetë. Objektet e artit, situatat ose ngjarjet shfaqen si një “uni” lirik kryesisht i nënkuptuar. Përshkrimet nuk janë të subjektivizuara, megjithëse pretendohet se gjësendi flet.

3.3. Poezia për fëmijë

Poezia për fëmijë përfshin të gjitha veprat lirike të shkruara për fëmijë dhe nga fëmijë (këngë për fëmijë, vjersha për fëmijë dhe poezi për fëmijë).

3.4. Poezia për natyrën

Këtu natyra është subjekti qendror i poezisë.

3.5. Poezia politike

Këto vepra lirike trajtojnë mosmarrëveshjet politike nga një pozicion i veçantë apartiak ose partiak dhe i drejtohen publikut.

3.6. Poezia e pakuptimtë

Poezia e pakuptimtë nuk ka asnjë kuptim të dallueshëm përveç argëtimit të lojës, poezisë, shakasë ose vetë marrëzive.

3.7. Poezia e rastit

Poezia e rastit është shkruar për një rast të veçantë, si përvjetor, ditëlindje ose festë.

3.8. Teksti poetik

Teksti i këngës p.sh. është pjesa gjuhësore e një vepre muzikore. Mund të shihet së bashku me përbërjen ose i veçuar prej saj. Në këtë zhanër bëjnë pjesë p.sh. tekstet e Rap-it. Në artin skenik, fjala e folur është një vepër lirike ose një histori që shfaqet para një publiku. Këso shfaqje shoqërohen shpesh me muzikë.

4. Analiza e poezisë lirike për recitim

Ashtu si analizat e romanit, analizat e tregimeve të shkurtra, analizat e teksteve faktike, analizat e fabulave apo legjendave, edhe analiza e poezisë përbëhet nga një përgatitje e mirë, një pararecitim dhe në fund një recitim.

Nën çdo pikë këtu kemi një shpjegim se çfarë duhet të bëjmë. Struktura është mjaft e përgjithshme saqë vlen për të gjitha veprat lirike.

4.1. Përgatitja

Duke qenë se veprat lirike janë zakonisht të shkurtra dhe gjatë analizës së tyre do të hasim kryesisht në poezi, detyrimisht duhet ta lexojmë tekstin disa herë. Shënojmë skemën e rimës dhe gjithashtu nënvizojmë me ngjyra motivet e rëndësishme dhe mjetet retorike dhe përcaktojmë domethënien e ngjyrës së caktuar. Natyrisht që përpiqemi të identifikojmë mendërisht kuptimin dhe temën kryesore të poezisë në mënyrë që të mund ta përdorim gjatë recitimit.

4.2. Pararecitimi

Pararecitimi përfshin gjithmonë ushtrimet kryesore më të rëndësishme të poezisë. Për të bërë këtë sa më suksesshëm nevojitet një studim i llojit të tekstit, tezës që shtrohet madje edhe të vetë autorit. Përveç kësaj, mund të përmbledhim shkurtimisht ushtrimet kryesore në një letër. Nëse e njohim epokën për të cilën flet poezia, kjo na ndihmon akoma më shumë për recitim. Pjesët e shënuara me ngjyra i theksojmë sipas asaj që kemi vendosur në poezi. P.sh. kuq d.m.th. ngritje e intonacionit, gjelbër d.m.th. shprehje të buta etj.

4.3. Recitimi pa publik

Pjesa kryesore është recitimi pa publik.

Një mundësi është ajo ku recitimi mund të ndjekë një ose më shumë teza ose çështje, në varësi të fushëveprimit të poezisë. P.sh. ne mund të theksojmë më fortë një pjesë të tematikës së poezisë, ose një tjetër, varësisht nga efekti që dëshirojmë të arrijmë te publiku.

Kurse mundësia tjetër është të skicojmë unin (subjektin) lirik, të shqyrtojmë paralelet biografike me autorin dhe kështu pra thjesht të recitojmë të gjithë poezinë me të gjitha aspektet e saj.

Për recitim mund të studiojmë edhe formën e tekstit, strukturën, gjuhën, mjetet stilistike dhe imazhet gjuhësore të cilave pastaj gjatë recitimit u japim konsideratën e duhur.

Në një poezi nuk duhet të mungojë asnjëherë gjatë recitimit kujdesi për skemën e rimës ose ritmin e poezisë.

Përfundim

Në fund mund të përmbledhim shkurtimisht rezultatet e përgatitjes sonë për recitim dhe ta ushtrojmë poezinë në bazë të këtyre studimeve deri në momentin kur dalim në skenë para publikut.

F.P.

Një studente më 2021-ën e hodhën nga konvikti (Hajmi) i studentëve jashtë, pasi së nuk kishte të holla për ta paguar konviktin (Hajmin). Mi kërkoi, ia dhashë të hollat dhe e pagoi, përndryshe do t’i ndërpriste ndoshta edhe studimet.

Kur e bënë një restaurim të konviktit, ku banonte, ajo mbet jashtë. U paraqit sërish. E morëm me gruan, edhe pse rrezikuam infektimin me Corona, me virus akoma të panjohur deri atë çast sa duhet, dhe ia siguruam fjetjen në banesën tonë.

Kur qeveria austriake urdhëroi që të pa vaksinuarit të mbyllën, unë reagova publikisht kundër. Ajo e shfaqi gëzimin që po na mbyllin, ngase lobonte pro vaksinimit. Ia tërhoqa vërejtjen së jemi në hall, nëse na mbyllin, por përkundër kësaj ajo e shfaqi bublikisht gëzimin që qeveria na mbylli. Kur i reagova privat dhe e pyeta se përse po e bën një gjë të tillë, ajo ma bllokoi Facebookun.

Tash bëri pak para zonjusha, duke punuar në firmën e vaksinave dhe e çvleftësoi veten për pak lekë.

Thash, sa shpejt e shesin shqiptarët shpirtin, për pak perfitim.

Kështu pra falënderohen shqiptarët. Fytyra fort ua bartë!

***

16 familje i kanë „letrat“ nga unë. Asnjëra asnjë falënderim së paku gojor nuk ma ka thënë.

3 familje nga Opoja, pasi e kanë marrë urdhrin për ta lëshuar Austrinë, UNË me ankesë ndaj vendimit të Zyrës Federale per Azil (Bundesazylamt) ua kam fituar lëndën dhe pra ua kam bërë të mundur qëndrimin e përhershëm më letra e me krejt.

Njëra nga këto tri familje (tash zotëria, të cilit ia fitova azilin, e ka sjellë të gjithë familjen këtu) më ka fyer moralisht shumë thellë, ka përhapur fjalë gjithkah, natyrisht të gjitha shpifje të paskrupullta, që nuk i thotë as shkau. Nuk e prisja këtë nga ta, ngase e kemi një lidhje familjare.

Një familje tjetër nuk dëshiron të më njohë. Meqë jemi paksa të afërt, jemi vizituar një kohë. Ata mi ndërprenë vizitat. Më vonë bënë synet, martuan vajzë e djalë, as që më treguam bile, që t’ia bëj për hair.

Kur mu dashtë mua zotëria për një punë në vitin 2021, lëre që nuk erdhi vetë, por nuk më tha së paku JO, që ta gjej dikë tjetër. E prita, nuk erdhi dhe puna u prish, ama sot bëhet së është njëfarë burri.

etj.etj.etj. Të mos ju lodhi.

Kjo është historia e humanitetit tim veç për vitin 2021.

E ju ndoshta thoni „Ndihmoni bashkatdhetarëve“.

KUJT ?!

F.P. (03.03.2022)

Është me të vërtet shumë keq, që shumë njerëz ende besojnë që gjithçka do të kthehet së shpejti si më parë, nëse të gjithë i përmbahemi masave të qeverive. Dhe derisa po bëhet thirrje për kufizime të mëtejshme, ne gradualisht po mësohemi me masa gjithnjë e më të rrepta.

Nuk do të ketë më kthim. Në vend të kësaj vjen Normaliteti i Ri, „Great Reset“, „Transformimi Digjital“ dhe „Revolucioni i Katërt Industrial“. Ose me fjalë të tjera: Bota, ekonomitë dhe shoqëritë e saj po ristrukturohen, të mbështjella me një iluzion gjigant, realitet virtual global.

Nuk kemi të bëjmë me një komplot të qarqeve të errëta, JO, por me vazhdimin e një politike radikale tregu, që ka ekzistuar prej dekadash dhe që, me ndihmën e politikanëve, lobistëve, OJQ-ve, fondacioneve, mediave dhe korporatave, tani po vazhdon të realizohet më tutje.

“Hundët” e tyre pothuajse kudo nëpër botë janë futur. Kurse e gjithë kjo bëhet nën kujdesin e “Forumit Ekonomik Botëror”.

Më tutje, synimet e kësaj ideologjie po i përmbledhi shkurt:

Kolapsi i qëllimshëm i vonuar i ekonomisë reale dhe financiare duhet të ndodhë në mënyrë të kontrolluar. Faji i vihet virusit Sars-CoV-2 dhe efekteve të tij.

Të gjithë kritikat e kësaj politike janë shndërruar me dinakëri në arsye, se pse masat duhet të shtrëngohen herë pas here. Kjo pra e ndan shoqërinë dhe ngjall urrejtje.

Mediat po e përmbushin rolin e tyre si propagandues, frikë-bërës dhe opinion-bërës. Përmes psikologjisë së masës mediatike, po krijojnë një narrativë që është e pa alternativë. Kritikët shfaqen si “budallenj” nëpër media dhe portretizohen si armiq të ligjit, rendit, demokracisë, shëndetit dhe madje edhe të jetës.

Bankat qendrore po punojnë pa probleme për të krijuar monedhat digjitale. Pasi të krijohen këto lloj monedhash dhe paraja të hiqet tërësisht, bankat mund të rrisin dhe ulin normat e interesit si të duan, dhe njerëzit thjesht mund të „fiken“ sipas dëshirës, ​​siç po ndodh tashmë në Kinë.

Për më tepër, ekzistojnë mekanizma dhe struktura monitorimi si ai me dronët fluturues, me njohje të fytyrës, me sistemet e kreditimeve shoqërore, me futjen e çipave RFID në trup, me grumbullimin komplet të të dhënave biometrike ose me dosjet elektronike shëndetësore, me instalimin e teknologjisë 5G… Pjesa më e madhe e asaj, që u konsiderua kohëve të fundit si “teori e konspiracionit” në këtë fushë, tani po del vërtet reale dhe evidente.

Kapitalizmi neoliberal po zëvendësohet nga i ashtuquajturi kapitalizëm aksionar. Ajo që në dukje të parë duket si një zhvillim në drejtim të së mirës së përbashkët, në të vërtetë nuk është asgjë më shumë se shpronësimi gradual i shtresës së mesme dhe atyre që tashmë janë varfëruar tepër.

“Great Reset” do të jetë fokusi i takimit të këtij viti të “Forumit Ekonomik Botëror”. Korporatat e mëdha (Firmat e mëdha ndërkombëtare) janë gati të marrin përsipër pozicionet e industrisë që janë bërë vakante përmes shkatërrimit të strukturave të vogla ekonomike. Tregtari vendas, dyqani i vogël i pajisjeve dhe agjencia e vogël e udhëtimeve nuk do të ekzistojnë më, në të ardhmen. Në vend të kësaj, korporatat e mëdha, do të marrin përsipër sektorë të tërë ekonomikë në formë monopoli. Kjo, gjithashtu, është vetëm një kontinuitet i një tendence të kahershme.

Si masat, ashtu edhe digjitalizimi, si dhe teknologjizimi i përgjithshëm do të shkaktojnë një shkallë të pabesueshme varfërie dhe papunësie në mbarë botën. Kjo është krejt me plan.

Në përputhje me teorinë materialiste darviniane, njerëzit dhe natyra tashmë maten vetëm sipas vlerës së tyre të tregut. Ata do të jenë vetëm konsumatorë, zbatues dhe përdorues. Potenciali krijues do të jetë i rezervuar për elitat. Shtresa e të varfërve ndoshta do të furnizohet me një lloj të ardhurash bazike, me të cilat njeriu vështirë se do të mund të jetojë normalisht.

Sipas planeve të “Forumit Ekonomik Botëror”, në të ardhmen të gjithë njerëzit në botë duhet të lidhen me një lloj Interneti të gjësendeve dhe të trupit. Askush nuk do të mund ti shmanget modifikimeve gjenetike te njerëzit dhe te kafshët, por edhe „teknologjizimit“ të gjithçkaje” në një mënyrë deri tash të panjohur. Kjo përfshin gjithashtu aspekte si „pilula inteligjente“, „chipa në tru”, „teknologji-cyborg“ dhe përmbajtjen e ndyrë të ideve trans-humaniste.

Krijuesit e kësaj “Bote të Re” të shëmtuar i shohin gjithashtu familjet dhe karakteristikat kulturore si jo më aktuale, në përputhje me integrimin gjinor.

Kështu po formohet një e ardhme kundrejt dëmeve të së cilës pandemia aktuale është e papërfillshme.

Dhe po dyshoni se ka gjë për të fshehur, nuk ka, ngase ekzistojnë strukturat e sipërpërmendura monitoruese. Ndoshta ka diçka për të fshehur në fund të fundit, për shembull, kur vjen në pushtet një qeveri që nuk e pëlqen populli.

Pra do të krijohet shteti autoritar botëror. Klaus Schwab, për shembull, flet për domosdoshmërinë e një qeverie botërore ku masat e saj totalitare të mbikëqyrjes pasi të vendosen si realitet i ri, nuk do të kthehen më prapë.

Çështjet që përshkrova më lartë do të duhet të sillen në fokusin e të gjitha diskutimeve aktuale dhe të dominojnë çdo diskurs aktual, por jo diskutimet e pafundme për përfitimet dhe rreziqet e maskave dhe vaksinave, të cilat diskutime zakonisht janë të kota. Sigurisht, edhe këto duhet diskutuar, por gjithnjë duke marrë parasysh problemin e „Ëndrrës së madhe“.

Sa i përket vaksinimit tim, për atë as nuk bëhet fjalë, po edhe në qoftë se konsiderohet si dorëzim.

Ama unë kurrë nuk do ta pranoj këtë tekno-dystopi, këtë eko-fashizëm.

Sigurisht që ne, populli i thjeshtë, do të kemi nevojë për vizione dhe ide për të ardhmen. Sepse një gjë është e qartë: realisht nuk mund të ketë më kthim në kohën e vjetër.

Personalisht, për të mos e përjetuar këtë reset rëndë, parashikoj (uroj, e deshiroj) një të ardhme në të cilën do të ruheshin sa më shumë vlerat e vjetra, traditat dhe jeta natyrale. Ekonomia duhet të bazohet në konceptet e ringritjes. Baza politike duhet të jetë një demokraci e hapur ose e drejtpërdrejtë. Për më tepër bashkëjetesës dhe etikës duhet t’i jepet më shumë vlerë. Ne nuk kemi nevojë për rritje të përhershme ekonomike, konkurrencë dhe një ekonomi fitimprurëse, ama armiqësore.

Ne kemi nevojë për një jetë, që meriton plotësisht të quhet jetë.

F.P.

Të dashur lexues,

Nga ky vendim (shiko poshtë) i qeverisë së Kosovës lexohet qartë se diasporës i kërkohet vaksinim i 100% për tu kthyer në vendlindje.

Në situatën, kur në Kosovë vetëm 41% të banorëve janë të vaksinuar, të kërkosh nga diaspora të jenë 100% të vaksinuar, kjo është më shumë se skandaloze.

Kjo është tradhtia e radhës ndaj diasporës.

1. Na premtoi votim nëpër ambasada, na tradhtoi!

2. Tha: “Ejani diasporë votoni, ani se nuk keni vaksina, paguani bileta aeroplani sa s’bën, veç ejani ta votoni L.VV”, e tash na e ndaloi të vijmë në VENDLINDJE, se nuk po i duhemi më.

3. As sigurimin nuk do të na paguajë më, edhe kjo tradhti i doli sheshit.

Në zgjedhjet lokale ia tërhoqëm vërejtjen, ky tash po na hakmerret, po na ndalon kthimin nëpër shtëpitë tona. Merreni me mend deri ku arrin mendjemadhësia, mendja bigë e shqiptarit.

Këtë vetëm Serbia na e pat bërë në vitin 1999 dhe prandaj po dhemb. Serbisë iu kthyem si ushtarë të UÇK-së. A mos po dëshiron Albin Kurti një kthim të tillë në Kosovë?!

Ku e ka zotëria premtimin për lehtësimet e investimeve të diasporës? Me çka na e lehtësoi, përveç që na mori ca Euro në atë fondin, që askush nuk e di se ku përfundon. A mos e hoqi taksën e dyfishtë me BE-në? A mos na siguroi 100% rrymë pandërprerë?….

“Kalova lumin, ta pshurrsha kalin” i bie kjo.

Por, kush ia bën, ia bën vetit.

Vota për Albin Kurtin doli e kotë. Angazhimi 15 vjeçar për L.VV më shkoi huq. Kam dashur një herë ta provojmë. Ta shohim fytyrën e tij të vërtetë.

“Nëse dëshiron ta njohësh karakterin e dikujt, atëherë jepi atij pushtet” (Abraham Linkoln)

Nëpër pozita inspektorësh dhe nëpër ambasada e konsullate, ata që i njoh, të gjithë janë ose kriminelë ose Ish PDK apo LDK. ASNJË AKTIVIST i L.VV.

Mitrovicën dhe Prizrenin e humbi me mend në kokë, duke e ditur saktë se humb.

Çka është kjo, pos tradhti?!

Turpi të mbuloftë Albin!!!

P.S.

Ky është teksti nga vendimi i qeverisë së Kosovës:

1. Çdo person i cili hyn në Republikën e Kosovës duhet të posedojë  një nga dëshmitë e mëposhtme

1.1 Certifikatën e vaksinimit për vaksinimin e plotë (me dy doza) kundër COVID-19;

1.2 Certifikatën e vaksinimit për vaksinimin me një dozë, jo më e vjetër se katër  (4) javë, bashkë me testin RT-PCR negativ për COVID-19, jo më i vjetër se 48 orë;

1.3 Certifikatën e vaksinimit për vaksinimin me një dozë bashkë me dëshminë se personi ka kaluar COVID-19 (test RT-PCR pozitiv i lëshuar jo më pak se 21 ditë dhe jo më shumë se 180 ditë).

2. Nga data 3 janar 2022 për të gjithë personat që hyjnë në Republikën e Kosovës do të vlejë vetëm dëshmia sipas pikës 2.1 të këtij Vendimi.

F.P.

(Për vozitësit 😊)

Ka një shtrenjtim të karburantit në tregjet globale, andaj e pashë të udhës të jap kontributin tim në këtë aspekt.

1.Kujdesuni që vetura teknikisht të jetë sa më në rregull, gomat e fryra sipas udhëzimit të prodhuesit, vaji jo i vjetër… etj..

2.Sapo ta „ndizni“ motorin, lëvizni me veturë, nuk keni nevojë të pritni.

Në gjendje të ftohtë motorit i duhet më shumë karburant. Le ta ngrohim motorin gjatë lëvizjes kujdesshëm, pa nxitime të panevojshme. Kjo jua kursen kuletën dhe e ruan po ashtu mjedisin.

3.Vozisni me parashikim të ndodhive në trafik dhe me shpejtësi mundësisht konstante.

Kur mbani distancë të mjaftueshme nga vetura para jush, ju jeni më të sigurt dhe ndryshimet e shpejtësisë mund t’i zbusni me më shumë elegancë. Frenimet dhe nxitimet e shpeshta harxhojnë karburant, kohë dhe para pa nevojë.

4.Nxitoni aq sa është e nevojshme

Për nxitim të mbajtur gjatë, veturës i duhet më shumë karburant. Atëherë duhet të keni pak më shumë „guxim“ për ti dhënë „gaz“ veturës, që të arrini sa më parë shpejtësinë e dëshiruar (por jo t’ia „luani mendtë“ veturës) dhe të vozisni konstant, ngase vozitja konstante kursen karburant (të holla).

5.Mos i ndërroni shpejtësitë (hapat) shpesh. Mundësisht edhe ti kapërceni shpejtësitë (hapat) kur kjo është e mundur, sidomos kur nxitoni shumë (p.sh. prej 4 në 6 ose prej 3 në 5).

Vlen përgjithësisht kjo: „Sa më parë në hapin më të lartë, sa më vonë në më të ulëtin.“

Numri i rrotullimeve mundësisht të jetë mes 1.500 dhe 2.000 rrot/min. Sa më gjatë 1.500 rrot/min. natyrisht nëse kjo, për ta tërhequr veturën, mjafton minimalisht. Nëse merrni nxitim të madh (sidomos gjatë parakalimeve), kaloni gjithnjë së pari në një hap më poshtë.

Normalisht vozisni në hapin sa më të lart të mundshëm. Më mirë me hapin e 5 me 1500 Rrot/min. sesa me atë 4 me 2000 Rrot/min.

6.Sa më pak frenoni me frena, sa më shumë dhe sa më herët me heqjen e këmbës nga gazi (sidomos kur i afroheni lakut, apo daljes nga rruga kryesore).

Veturat moderne (gati të gjitha të prodhuara pas vitit 2000) e „kuptojnë“ që motori po frenon, andaj harxhojnë karburant sa për të „mbetur gjallë“, sidomos veturat dizel. Nëse ju frenoni, vetura nuk do ta kuptojë këtë dhe do të harxhojë karburant. Frenat dhe disqet po ashtu do të harxhohen. Pra humbja e dyfishtë.

7.Përdoreni „Tempomatin“ sa më shumë nëse vetura juaj e ka.

„Tempomati“ e mban shpejtësinë konstante, andaj kursen karburant. Por në rrugët gropa-kodra nuk preferohet, ngase i ndihmon harxhimit. Përdoreni pra në autostradë apo rrugë të rrafshëta.

8.Nëse nuk keni tempomat, kur ta arrini shpejtësinë e dëshiruar, pas nja 5 sekondash levizje konstante, terhiqeni këmbën nga gasi per 2-3mm, do të shihni se vetura do të vazhdojë njësoj, edhe pse tash me më pak „gas“. Kjo e kursen karburantin. Gjatë nxitimit goma do të pësojë një deformim më të madh, që do ta ruajë, ngase ekziston një balans mes nxitimit dhe deformimit, por kur e tërhiqni këmbën, ju ia mundësoni gomës të zvogëlojë këtë deformim, rrjedhimisht rezistenca e rrokullisjes zvogëlohet, së paku për një kohë.

9.Mos ecni kurrë në „Ler“ („Leer“ ne gjermanisht d.m.th. zbrazët)

Vetura me motor të ndezur, në „ler“ pra në hapin zero, harxhon 1,2 deri 1,5, madje edhe deri 2 herë më shumë karburant se kur është e futur në hap (varet nga mosha e veturës dhe temperatura e motorit)

10.Kur qëndroni gjatë në një vend, shuani motorin.

Te veturat dizel, kjo shpaguhet nëse ju qëndroni në vend më gjatë se 45 sekonda, kurse te veturat me benzinë më gjatë se 10 sekonda. Ngase për kohën e cekur vetura harxhon karburant gjatë ri ndezjes, poaq sikur të mos ndalej fare. Çdo sekondë më tepër i ndalur, pa motor të ndezur është kursim i karburantit.

11.“Klimën“ rregullojeni në temperaturën 22°C, ose mundësisht 5°C më poshtë se temperatura e ambientit ku vozisni.

Temperatura e rregulluar jashtë këtyre kufijve ju harxhon karburant pa nevojë, por edhe nuk është e shëndetshme.

12.Përdoreni navigacionin, nëse keni, ngase do t’ua shkurtojë rrugën ose kohën e vozitjes. Rrjedhimisht ju kurseni karburant.

Nga dy rrugë të mundshme duhet te zgjidhni atë që është më e shkurtër, edhe pse për kalimin e saj do t’ju duhet nja 5 min. më tepër (nëse nuk jeni për ngutë). Rruga harxhon më shumë sesa koha e vozitjes (kur dallimi nuk është përafërsisht më i madh se 5 min. për 50km)

Vërejtje!!!

Gjatë lëvizjes KURRË mos e shuani motorin, ngase mekanizmat e sigurisë punojnë vetëm me motor të ndezur. Me shuarjen e tij ju rrezikoni jetën tuaj seriozisht. Vlen të ceket se frenat, në rast se shuhet motori, NUK PUNOJNË hiç (ndoshta vetëm një herë, nëse keni fat, dhe atë me shtypje shumë të fortë të padalës)

F. Piraj

(llogaritja kështu mund të bëhet edhe përmendësh)

Shifrimi kubik është ky:

1874563290

(Çdo numër kur ngrihet në kub, shifrën e fundit e ka njërin nga këto shifra, por numri i radhës i tyre tregon se cili numër në kub e jep shifrën e këtij shifrimi, prandaj quhet “shifrimi kubik”

P.sh. shifra 3 është shifra e 7-të, e që i bie se 7x7x7= 343, siç shihet shifra e fundit është vërtet 3… etj.)

Fillojmë

Nëse duam të gjejmë rrënjën kubike të një numri çfarëdo 5-shifror, p.sh.: 12167, e shikojmë që shifra e fundit 7-shi cili numër i radhës është te shifrimi kubik.

Pra është i 3-ti në radhë, prandaj rrënja kubike e 12167 është një numër që shifrën e fundit e ka 3. Tash më tutje tri shifrat e fundit të 12167 i injorojmë (fshijmë) 12xxx, mbetet vetëm 12.

Cili numër në kub jep 12? Nëse nuk kemi një numër të plotë si rrënjë (12 nuk ka rrënjë kubike një numër të plotë), atëherë shikojmë një numër pak më të vogël se 12, që është 8-shi, e që rrënjën kubike e ka 2, sepse 2×2×2=8 (po ta merrnim 3, atëherë 3×3×3=27 pra më shumë se 12, e që nuk bën) pra mbesim te 2.

Pasi se 3 ishte shifra e fundit del se:

23 është rrënja kubike e 12167.

Shembull:

Të gjendet rrënja kubike e numrit

21952

Zgjidhja:

Shifrimi kubik 1874563290

Shifra e fundit e 21952, pra 2-shi, është ne shifrimin Kubik i 8-i në radhë. Pra shifra 8 është shifra e fundit e rrënjës kubike.

Tash injorojmë (fshijmë) 3 shifrat e fundit të 21952, 21xxx dhe na bëhet 21

Rrënja e përafërt kubike e 21 është 2 (sikur të ishte 3, 3x3x3=27 që është më shumë se 21, e pra nuk guxon të dalë më tepër), kështu që është 2, sepse 2x2x2=8 (që është më pak se 21, pra bën).

E gjetëm edhe 2-shin, 8 ishte shifra e fundit, pra 28 është rrënja kubike e 21952.

28x28x28=21952

28³= 21952

F.P.

• 

Emri i fshatit „Pllavë“ apo „Pllava“ kohëve të fundit (pas çlirimit) po shkruhet „Plavë“ apo „Plava„, madje edhe tabela në hyrje të fshatit shkruan „Plavë„.

E gjithë kjo u bë me një arsyetim të vetëm, të paqëndrueshëm dhe antishkencorë: „ta kthejmë emrin në shqip, apo ta shkruajmë emrin shqip“.

Them me bindje të plotë, se

emri „Plava“ është i shkruar sllavisht,

ndërsa „Pllava“ është i shkruar shqip.

1. Argumenti i parë:

Shkronja „Ll“ (LL) është shkronje vetëm e gjuhës shqipe dhe gjithashtu tingull i gjuhës shqipe. Si tingull haset edhe te anglo-amerikanishtja, rusishtja etj., por JO te serbishtja, kroatishtja, boshnjakishtja etj…

Shkronja „L“ është po ashtu shkronjë e gjuhës shqipe, por është edhe shkronjë e gjuhëve sllave, por tingulli që përfaqëson kjo shkronjë është tjetër në gjuhën shqipe e tjetër në gjuhët sllave. Në shqip tingëllon „L“ i mprehtë, kurse në sllavishte L i butë diku mes „L“  dhe „Ll“ shqip. Prandaj shkruarja me „L“ është më afër sllavishtes, e ajo me „Ll“ është pastër shqip.

2. Argumenti i dytë:

Tabela me emrin „Plava“ është sllavisht.

Tabela me emrin „Pllava“ është shqip.

Dëshmi se është shqip është shkronja shqipe „Ll“ e cila nuk shkruhet kështu në asnjërën nga gjuhët sllave.

3. Argumenti i tretë:

Askush, as nga të vjetrit e as nga të rinjtë, nuk e shqipton këtë emër si Plava, por të gjithë si Pllava. As para 200 vjetësh, as dje e as sot.

4. Argumenti i katërt:

 Etimologjia e këtij emri shpjegon (ka edhe teori tjera) që ky emër rrjedh nga emri „Pllajë“ i cili pra e ka shkronjën „Ll“ në përbërje e jo atë „L“.

Ka me siguri edhe argumente tjera, por besoj se mjaftojnë këto argumente.

Kundërargumentet e paqëndrueshme:

Dikush do të thotë se shqiptimi me „Ll“ i përngjet emrit sllavisht. As ky argument nuk është i qëndrueshëm. Tingulli shqip „Ll“ dallon nga ai i sllavishtes „L“, aq sa edhe tingulli „L“. Tingulli sllavisht „L“ është në mes këtyre tingujve shqip „L“ dhe „Ll“. Mirëpo shkruarja Plava e shqiptimi Pllava e vulos emrin që ka prejardhje sllave. Kjo nuk bën të ndodhë.

E kuptueshme se mallrat nëpër Serbi më lehtë kalojnë nëse në ta shkruan Plava e jo Pllava. Emrat sllavë me qëllim po përdoren nga disa sipërmarrës, shkaku i transportit më të lehtë transit nëpër Serbi. Por me këta emra ata po na i zhdukin gjurmët historike autoktone.

Sapo një turist i huaj ta shohë tabelën „Plava“, ai do të mendojë se ky është një fshat sllav, sepse po quhet „e kaltra“, por kur e sheh „Pllava“ atëherë shkronja „Ll“ e shtyn të kuptojë se ky fshat nuk është sllav, por shqiptar.

Përfundim:

Thirrja ime është që të shkruhet e shqiptohet „Pllava“ e kurrsesi „Plava“. Kërkoj nga kompetentët ne komunë, që së bashku me qeverinë të vendosin emrin e vërtetë të fshatit Pllavë gjithkund nëpër dokumentet shtetërore.

Shikoni komentin e të ndjerit, Logopedit, z. Irfan Bojaxhiu, pedagogut, aktivistit të gjithanshëm dhe human, njeriut më të vjetër nga Pllava, për kohën kur është bërë ky koment.

Z. Irfan Bojaxhiu thekson:

“Faton, plotësisht pajtohem me ty e kurrsesi me emërimin e ri. Gjithmonë Pllava ka qenë Pllavë, e assesi nuk mund të bëhet Plavë.”

F.P.

Unë paanshmërinë në princip nuk e konsideroj pavarësi intelektuale (pavarësi po, por jo pavarësi intelektuale).

Pavarësia intelektuale është anshmëria nga e drejta dhe e vërteta, anshmëria nga i drejti.

Ky i drejti mund të jetë në këtë çast ky, çastin tjetër mund të jetë kundërshtari i tij.

Pra pavarësisht anës partiake, qëndrimit subjektiv apo të tjera shkaqe, intelektuali i pavarur merr anën e se drejtës, anën e të drejtit. Gjithnjë sipas bindjeve të sinqerta.

Vetë paanshmëria, si e tille, shkaku i nevojës se baraspeshimit të vetë asaj, nuk mund të sjellë dobi, ngase baraspesha mes palëve e detyron ta kundërshtojë ndonjëherë edhe të drejtin, në mënyrë që të mbetet paanshmëri.

Unë jam pro pavarësisë (paanshmërisë) ama asaj intelektuale, jo çfarëdo pavarësie (paanshmërie)

Mirëpo një këshillë prindore e kam parasysh:

„Mos e noto me 1 nxënësin e mirë shkaku i një dite kur zihet i papërgatitur, por as të dobëtin mos e noto me 5 shkaku i një dite, kur detyrat i zgjidh mirë“.

Pra, për 1 qëndrim të gabuar, nuk merret ana e kundërt ndaj dikujt, nga i cili shumë herë keni marrë anë, falë qëndrimeve korrekte.

F.P.

Të nderuar kandidatë për kryetarë të komunave të Kosovës dhe politikanë në përgjithësi!

U këputëm zgjedhje – zgjedhje. U këputëm bujqësi – bujqësi, krijime liqenesh e ngritje fabrikash pa numër…. turizëm pa infrastrukturë etj.etj..

Bota po ecën me hapa të shpejtë përpara, po fluturon me “raketë”, përderisa ne me “gomar” po udhëtojmë dhe po shpresojmë që një ditë ti mbërrijmë?!

„Homeoffice“ është një platformë digjitale, që dita ditës po zhvillohet gjithnjë e më shumë. Pra „Puna nga shtëpia“. Nevojitet një internet i shiritit të gjerë (shumica e keni) dhe dije për një profesion të caktuar, i cili mund të zhvillohet me kompjuter.

Nga shtëpia kur punon, nuk ka rëndësi nëse je në një shtëpi në Vjenë, Prizren, Pllavë apo në kolibet e bjeshkëve të Sharrit, sepse njësoj funksionon (nëse interneti është në rregull). Jam i bindur se në Evropë (dhe botë) kjo do të jetë strategjia e punësimit në të ardhmen.

Keni menduar ju, që të përgatisni logjistikën për zbatimin e kësaj platforme?

Biznesmenit nga BE-ja nuk i intereson nga je, atij i intereson profiti. Kur ti ke dije dhe je fuqi punëtorë më e lirë, natyrisht se ai ty do të të punësojë, e jo atë të shtrenjtin, po edhe nëse e ka vëlla. Që ju, kandidatë për kryetarë të komunave, nuk e keni përmendur asnjëherë këtë gjë, e kuptoj, ngase nuk e keni as idenë e botës moderne se si funksionon dhe do të funksionojë. Pse atëherë konkurroni?! Për të premtuar shumë e për të mos bërë asgjë?!

Deri kur qytetari i pjesëve rurale gjithandej do të merret me blegtori për të mbetur gjallë?

Deri kur shqiptari i Kosovës do të pjekë qebapë, peshq e të bëjë gjyveç, thua ti se ku e di çfarë ka arritur?

Deri kur shqiptari i Kosovës do të mashtrohet me zhvillimin e turizmit rural pa infrastrukturë?!

Deri kur shqiptari i Kosovës do të jetë shumicë e punëtorëve të krahut edhe në perëndim?!

Përse të mos shfrytëzohen mundësitë moderne të komunikimit digjital, për tu futur në konkurrencë në BE? Mundësia është, por dija nuk është atje në Kosovë dhe atë nuk po e thërret askush.

F.P

Të dashur miq të vaksinuar.

Ju u vaksinuat, mirë boll.

Ama shikoni se si tani po thuhet për ne të pavaksinuarit, se ne po ju vëmë juve në rrezik.

Por a nuk ju ishte premtuar se, pas dozës së dytë, ju do të imunizoheshit plotësisht, se do të rifitoni lirinë tuaj, se mund të udhëtoni përsëri, etj. etj.

Ju kur pyeteni se, pse jeni vaksinuar, shumica përgjigjeni: “Që të mund të udhëtoj sërish pa pengesa, dhe sepse testimi dhe kufizimet më kanë ardhur në maje të hundës.”

Shumë pak thoni se frikoheni për shëndetin tuaj. Shumica nga ju nuk e bëni pra këtë vullnetarisht.

Në rregull, nëse e bëtë vullnetarisht, tash ju mund të udhëtoni, mund të shkoni në restorant, kinema, në ndeshje futbolli…

Dhe askush, që nuk është vaksinuar, nuk do t’ju sulmojë ose akuzojë për shkak se jeni të lirë. Kurrë jo.

Ama tek tani politikanët e paskan kuptuar se ne të pavaksinuarit përfaqësuakemi një rrezik, se ne qenkemi dele të zeza sociale, madje akoma më keq….

Në qoftë se, sipas deklaratave të politikanëve, ju jeni të mbrojtur nga të pavaksinuarit, atëherë pse keni frikë nga ne?

Pse dikush po përpiqet t’ju bëjë të besoni se ne po ju dëmtojmë?

Ju mund të bëni përsëri gjithçka që dëshironi, sepse jeni imunë, apo jo?

Pse pra ende duhet të vendosim maska?! Çdo i vaksinuar është i mbrojtur dhe çdo i pavaksinuar është pajtuar me fatin, nëse infektohet e sëmurët, madje vdes, nuk do t’ju fajësojë juve dhe askënd.

Apo ndoshta nuk qenka e vërtetë ajo që politikanët dhe mediat po na thonë çdo ditë, që një vit e gjysmë?

Kur kujtoheni për veten tuaj, kur mendoni vërtet me kokën tuaj, pa politikanë, pa media … atëherë, çfarë ka mbetur nga e gjithë kjo histori?

Shikoni përreth jush.

Askush nuk na tërheq vërejtjen, përveç politikanëve.

Askush nuk na kërcënon, përveç politikanëve.

Dhe media, portalet, ata që nuk mendojnë me kokën e vet, nëpër rrjetet sociale, e luajnë lojën e dreqit… bëjnë marketing, pa e ditur se ç’po bëjnë.

A nuk po e vëreni vetë, se diçka nuk është në rregull këtu, diçka nuk po shkon?!

Kur të kthjelloheni, kur ti besoni instinktit tuaj, kokës suaj, ndoshta e kuptoni që diçka po duhet disi ndryshe të jetë, shumë ndryshe nga ajo, që po na thonë politikanët dhe mediat.

Dhe ndoshta ne, të pavaksinuarit dhe të vaksinuarit, do të mund të takohemi përsëri me një buzëqeshje, pa detyrim, pa kërcënime dhe pa maskë.

Një gjë, që duhet analizuar për veten tuaj:

Si ka mundësi që Covid-19 është rikthyer në Izrael? Dhe jo vetëm kaq: 95 përqind e sëmundjeve të rënda (njësia e kujdesit intensiv) në Spitalin Herzog në Jerusalem janë, siç raporton stacioni televiziv Channel 13, plotësisht të vaksinuara. 85 deri në 90 përqind e qëndrimeve në spital lidhur me civid-19 janë njerëz plotësisht të vaksinuar me 2 doza.

https://twitter.com/RanIsraeli/status/1423322271503028228

Ose jo vetëm Izraeli, kampion i vaksinimit në Lindjen e Mesme, por gjithashtu edhe kampioni evropian i vaksinimit, Islanda, po përballet me një enigmë: Edhe pse shumë njerëz në Islandë janë të vaksinuar kundër Covid-19, më shumë se në çdo vend tjetër evropian, ishulli po përjeton valën më të keqe të infeksioneve deri me sot.

96 përqind e të gjitha grave dhe 90 përqind e të gjithë burrave të moshës mbi 16 vjeçare janë vaksinuar së paku një herë. Rreth 84 përqind e të gjithë Islandezët mbi moshën 12 vjeç, janë vaksinuar dy herë, pra plotësisht të imunizuar.

Nëse vaksinimi do të arrinte atë, që premtojnë politikanët, nuk do të duhet të kishte më infeksione nga korona në Islandë. Por nuk është kështu. Pikërisht e kundërta. Asnjëherë nuk ka pasur kaq shumë infeksione të reja sikur që ka tani.

Shkurt e shqip: vaksinimi nuk po e arrin atë, që po premtojnë politikanët.

Por ky është një konkluzion, që as politikanët dhe as mediat kryesore nuk guxojnë ta thonë.

Të bëhemi bashkë kundër Diktaturës Globale!!!

F.P